Beyoğlu İlçesi, Azapkapı Sokollu Mehmet Paşa Camii Restorasyonu İşi (2012-2016)
Bilgi Notu
 
 
Azapkapı Sokollu Mehmet Paşa Camii,  
 
İstanbul Valiliği
Yatırım İzleme ve Koordinasyon Başkanlığı
Doğal Kaynaklar, Ruhsat ve Kültür Varlıkları  Müdürlüğü denetiminde ve Bilim Kurulu danışmanlığında, Koruma Kurulu onaylı projesine uygun olarak restorasyonu tamamlanıp, 17.02.2017 tarihinde ibadete açılmıştır.
 
 
 
      Sokollu Mehmet Paşa Camii, Beyoğlu İlçesi'nde, Unkapanı Köprüsü’nün Perşembepazarı ayağında, Kalafat Caddesi ve Üstüpçüler sokak arasında, Haliç kıyısında yer alır. Yeni konumu Unkapanı köprüsü ile yeni metro geçiş köprüsü arasında şeklinde de tanımlanabilir.
      Azapkapı Sokollu Mehmet Paşa Camii 985/1577-78 yılında Sokollu Mehmet Paşa tarafından Mimar Sinan’a yaptırılmıştır. Galata surlarının hemen dışında, tersanenin yakınında inşa edilmiştir. Azapkapı  Camii olarak anılması, daha önceleri cami önünde olan “Azeb Kapısı” nedeniyledir.
1222/1807 yangınında  cami zarar görmüştür. Bu yangında minaresinin de kısmen yıkılması nedeniyle minare kaide kısmından itibaren Barok üslupta yeniden yapılmıştır.
1894 depremi  camide  büyük hasara neden olmuştur ve yapı uzun bir süre harabe olarak kalmıştır.
Balkan ve I. Dünya savaşlarından kısa süre önce onarımına başlanmış fakat  tamamlanamamıştır. Bu nedenle yapı uzun yıllar harap kalmış ve süslemesinin büyük bölümünü kaybetmiştir.
Uzun yıllar harap kaldıktan sonra, Unkapanı Köprüsü’nün yapımına paralel olarak, 1937 yılında başlayan kapsamlı bir onarımla 1941 yılında yeniden ibadete açılmıştır.
Bu onarımda çok hasarlı olan son cemaat yeri yeniden yapılmıştır. İç mekana yeni Kütahya çinileri konulmuş, kalem işleri yeniden yapılmıştır. Kubbe yazısı dönem hattatlarından Halim Efendi’nin eseridir.
Renkli alçı içlikler 1941 yılında yenilenmiştir.
Caminin iç sıvaları çimento esaslı harç ile sıvanmış, kasnak üzerine beton destekler yapılmıştır. Beton, kubbeden döşemeye pek çok yerde kullanılmıştır.
1958 yılında minare kaidesine kadar sökülmüş ve Barok minare kaldırılarak klasik döneme uygun biçimde yeniden yapılmıştır. Sonraki dönemlerde bölgesel onarımlarla yapı günümüze ulaşmıştır.
Mülhak Sokollu Mehmet Paşa Vakfı mülkiyetindedir.
 
      Cami yaklaşık  22x25m. boyutlarında, dörtgen biçimlidir. Deniz kıyısında olduğundan ana mekan bodrum kat üzerinde yükseltilmiştir.  Giriş cephesinin iki yanındaki merdivenlerle son cemaat yerine ulaşılır.  Son cemaat yeri cephesinin Mimar Sinan tasarımındaki biçimi bugün anlaşılamamaktadır. Aslında galeri biçiminde sütunlu ve açık olduğu da düşünülebilir. Buradan iki ana kapı ile harim bölümüne geçilir. Kare biçimli orta mekan çevresinde yan sahınlar bulunur. Ana kubbe sekiz payenin taşıdığı kemerlere oturtulmuştur.  Mihrap bölümü dışa taşkın biçimdedir. En önemli özelliklerinden biri minaresinin ana yapıdan ayrı olarak tasarlanmasıdır.
 
            Restorasyon kapsamında caminin Unkapanı köprüsü tarafında denize doğru kayması nedeniyle oluşan strüktürel sorunların giderilmesi, bodrum katında çevre zemin kotunun yükselmesi ve bodrum katın içinin moloz ve atık malzemelerle doldurulması, deniz seviyesinde bulunan bodrum kat zeminine sızan sular ve içerde oluşan ıslak toprak dolgu nedeniyle kapiler suyun verdiği hasarların yapıya zarar vermeden giderilmesi restorasyonun başlıca konuları olmuştur.